Iερός Ναός Αγίων Θεοδώρων
Ο Ιερός Ναός των Αγίων Θεοδώρων ιδρύθηκε επίσημα με το Βασιλικό Διάταγμα 811/22-10-1965, το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 198/3-11-1965. Στις 11 Μαρτίου 1966 ανέλαβε καθήκοντα ο πρώτος εφημέριος του ναού, ο π. Ηλίας Τσιβίκης. Αρχικά, ο ναός στεγάστηκε δίπλα σε ένα μικρό αυθαίρετο κτίσμα περίπου 50 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο είχε κατασκευαστεί σε δημόσια έκταση και σώζεται μέχρι σήμερα. Ο ναός αυτός έχει μετονομαστεί και πανηγυρίζει στη μνήμη του Οσίου και θαυματουργού Ιωάννου του Ρώσου.
Στις 23 Απριλίου 1966 υποβλήθηκε αίτημα προς τη Διοικητική Επιτροπή Καλλιθέας για την παραχώρηση μεγαλύτερου οικοπέδου, ώστε να ανεγερθεί ένας κανονικός ναός. Μετά από τροποποιήσεις του ρυμοτομικού σχεδίου, καθώς και παραχωρήσεις και δωρεές οικοπέδων, το αίτημα εγκρίθηκε το 1969 με το υπ’ αριθμόν 18 Βασιλικό Διάταγμα (ΦΕΚ 71).
Church of Saints Theodore
The Church of Saints Theodore was officially established by Royal Decree No. 811 of 22 October 1965, published in Government Gazette No. 198 on 3 November 1965. On 11 March 1966, the church’s first parish priest, Father Elias Tsivikis, assumed his pastoral duties. Initially, the parish was served by a small, unauthorized church of approximately 50 square metres, built on public land, which still stands today. This chapel has since been rededicated to Saint John the Russian the Wonderworker.
On 23 April 1966, an application was submitted to the Kallithea Administrative Committee requesting the allocation of a larger plot of land for the construction of a new church. Following amendments to the town plan, as well as land concessions and donations, the request was approved in 1969 by Royal Decree No. 18 (Government Gazette No. 71).
Iερός Ναός Αγίων Θεοδώρων
Ο σημερινός Ιερός Ναός θεμελιώθηκε στις 18 Μαρτίου 1973 από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Λεωνίδα. Τα εγκαίνιά του πραγματοποιήθηκαν στις 27 Μαΐου 1990 από τον Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, Διονύσιο. Πρόκειται για έναν ναό βυζαντινού ρυθμού, σταυροειδούς τύπου με τρούλο. Σε βάθος περίπου δέκα μέτρων κάτω από τα θεμέλιά του βρίσκεται μια υπόγεια κρύπτη με αγίασμα αφιερωμένο στην Αγία Αναστασία τη Φαρμακολύτρια. Στον Ναό εξάλλου φυλάσσονται λείψανα του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Θεοδώρου του Τήρωνος και της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας.
Ο ναός διαθέτει ακόμη δύο παρεκκλήσια. Το εξωτερικό είναι αφιερωμένο στους Αγίους Θεοδώρους και αποτελεί τον παλαιότερο χώρο λατρείας της ενορίας, ενώ το εσωτερικό είναι αφιερωμένο στον Άγιο Παντελεήμονα. Το πρώτο Εκκλησιαστικό Συμβούλιο της ενορίας αποτελούνταν από τους Δημήτριο Λαφαζανίδη, Σπυρίδωνα Παπαδόπουλο, Σταύρο Γιακουμή και Μιχαήλ Σαβουλίδη.
Church of Saints Theodore
The foundation stone of the present church was laid on 18 March 1972 by Metropolitan Leonidas of Thessaloniki. The church was consecrated on 27 May 1990 by Metropolitan Dionysios of Neapolis and Stavroupolis. It is a Byzantine-style church with a cruciform plan surmounted by a central dome. Approximately ten metres below its foundations lies an underground crypt containing a holy spring dedicated to Saint Anastasia the Pharmakolytria. The church also preserves the sacred relics of Saint Theodore Tiron, the Great Martyr, and Saint Anastasia the Pharmakolytria.
The church complex includes two chapels. The older, external chapel is dedicated to Saints Theodore and is the parish’s earliest place of worship, while the internal chapel is dedicated to Saint Panteleimon. The first Parish Council consisted of Dimitrios Lafazanidis, Spyridon Papadopoulos, Stavros Giakoumis, and Michael Savoulidis.
Iερός Ναός Αγίων Θεοδώρων
Η περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα ο ναός έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Δίπλα στη σημερινή εκκλησία υπήρχε ένα μεγάλο τρίκλιτο κτίσμα του 7ου αιώνα, με πλάτος περίπου 17,60 μέτρα. Σύμφωνα με την Αρχαιολογική Υπηρεσία, τα ερείπια που βρέθηκαν ανήκαν πιθανότατα σε έναν παλαιοχριστιανικό ναό αφιερωμένο στους Αγίους Θεοδώρους και τον Άγιο Μερκούριο. Οι δύο αυτοί άγιοι θεωρούνταν προστάτες των χριστιανών πολεμιστών, γεγονός που συνδέεται με τη θέση του ναού κοντά στα βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης, όπου κατά καιρούς διεξάγονταν μάχες.
Πιστεύεται επίσης ότι ο παλαιός ναός διέθετε εντυπωσιακά ψηφιδωτά δάπεδα, ιδιαίτερα αξιόλογα ως προς την τεχνοτροπία και τα χρώματά τους. Την άποψη αυτή ενισχύει και η μαρτυρία του θεολόγου Παπουλίδη από τη Συκιά, ο οποίος ανέφερε ότι όταν ήταν παιδί έβρισκε στην περιοχή μικρά κομμάτια από τα ψηφιδωτά και τα χρησιμοποιούσε για να φτιάχνει τις μπίλιες με τις οποίες έπαιζε.
Το 1951 εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων χρηματοδότηση για τη διενέργεια ανασκαφικών εργασιών στην περιοχή. Ωστόσο, οι έρευνες δεν ολοκληρώθηκαν με επιτυχία. Αργότερα, κατά τη διάνοιξη της οδού Παπαναστασίου, κατασκευάστηκε ένα μικρό παρεκκλήσι πάνω από τον χώρο των αρχαιοτήτων. Εκτιμάται ότι κάτω από αυτό εξακολουθούν να βρίσκονται θαμμένα σημαντικά εκκλησιαστικά ευρήματα, όπως τοιχογραφίες, εικόνες και άλλα έργα θρησκευτικής τέχνης, τα οποία δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί.
[ΠΗΓΗ: Κ. Νίγδελη (2016), Δήμος Νεάπολης-Συκεών «Ο μεγάλος Καλλικρατικός Δήμος», Θεσσαλονίκη, 2016.]
Church of Saints Theodore
The site on which the church stands today is of considerable historical and archaeological importance. Adjacent to the present church once stood a large three-aisled building dating to the seventh century, approximately 17.6 metres wide. According to the Archaeological Service, the excavated remains most likely belonged to an Early Christian basilica dedicated to Saints Theodore and Saint Mercurius. Both saints were venerated as military saints and protectors of Christian soldiers, a fact that may be connected with the church’s location near the Byzantine walls of Thessaloniki, where military engagements frequently took place.
It is also believed that the earlier church was adorned with impressive mosaic floors, renowned for both their artistic quality and vibrant colours. This view is supported by the testimony of the theologian Papoulidis from Sykies, who recalled that, as a child, he found fragments of the mosaics scattered around the site and used them as marbles while playing.
In 1951, the Ministry of Education and Religious Affairs approved funding for archaeological excavations in the area. However, the excavation programme was never completed. Later, during the construction of Papanastasiou Street, a small chapel was erected over part of the archaeological site. It is believed that significant ecclesiastical remains—including frescoes, icons, and other works of religious art—remain buried beneath the site and have yet to be uncovered.